Welwelka iyo Muraga oo loo helay xal cilmi ah

Haddii aad macnaha Qur’aanka taqaan ama aad aqriso  waxa aad ogtahay in xukunka sharciga ah ee ugu dheer ee qur’aanku kahadlo uu yahay Aayadda Deynta iyo sida loo maareynayo kusaabsan,  waana Aayadda Qur’aanka ugu dheer, balse  dhowr meelood oo kala duwan ayuu Qur’aanku ugu hadlay Deeqada ama saddaqada, waxa  uu 3-5 bog  uga hadlay Qur’aanku waxtarka saddaqada iyo wax quurku u leeyihiin qofka Adduunka iyo Aaqiradaba.

Tusaale ahaan Aayadda 262 ee Suuradda Baqara waxa uu Qur’aanku ku sheegay in Dadka hantidooda ku bixiya si dar Alle ah kaddibna aanraacina ama kudarin  wixii ay bixiyeen Sheegasho iyo dhib  ay Alle agtiisa ku leeyihiin Ajar Cabsi,  Murago iyo welwelna aanay arkeyn.

Dhinaca Cilmiga Sayniska culimadu waxa ay baarayaan daawada iyo xalka Welwelka, Murugada iyo Niyadjabka balse taas weli wax natiijo rasmi ah oo daweyn ah uma aanay helin, Mareykanka oo keli ah sida lagu sheegay tirakood lagu baahiyey Website-ka CNN ee Mareykan waxa jira 27 Milyan oo qof oo laga daweynayo dhibaato kadhalatay Welwelka, Murugada iyo Niyadjab, tiradaasi waxa ay kadhigan tahay 10%  tirada guud ee dadka Mareykanka, sababta ugu weyn ee mashaakilkan waxa ay qabaan culimada Islaamku in ay tahay ka fogaanshaha iyo go’idda xiriirka u dhexeeya qofka iyo Rabbigiisa.

Iyaga oo haddaba ay taas dabajoogaan waxa ay aqoon yahanka cilmiga saynisku isku dayeen in ay baaraan habab kale oo hadda kahor loo daweeyey adduunka oo dhan Welwelka, Murugada iyo Niyadjabka kudhaca Bani’aadamka, balse waxa cajiib noqotay in culimada Sayniska ee Mareykanku heleen natiijo kayaabisay oo ah in dadka hantidooda bixiya ee siiya dadka u baahan ay helaan niyad ahaan Farxad iyo liibaan kabadan midda uu helo qofka isaga oo dhibban ama baahan qaata lacagta ay dadkaasi bixiyaan.

Si haddaba ay u xaqiijiyaan jiritaanka arrintaas Waxa ay meel isugu geeyeen koox dad ah waxa ay marsiiyeen imtixaan tijaabo ah oo loo adeegsaday qalab ama aalad lagu magacaabo FMRI (Functional magnetic resonance imaging)

Functional magnetic resonance imaging

FMRI waxa uu qiyaas kabixinayaa shaqada iyo waxqabadka Maskaxda, waxa uu awoodaa in uu bannaanka keeno ama kusiiyo waxa kadhexdhacaya maskaxda, isaga oo habdhaqan gaar ah oo maskaxdu sameyneyso ka bixinaya natiijo, waxa ay qofba mar ka codsadeen in uu qof u baahan oo jidka ama agagaarkiisa jooga siiyo ama ugu deeq lacag ama wax kale oo fiican, kaddibna iyaga oo adeegsanaya qalabka FMRI (Functional magnetic resonance imaging) waxa sawirro kaqaadeen maskaxda dadka saddaqada bixinaya iyo kuwa u baahan ee qaadanaya

culimada Sayniska ee tijaabadan sameeyey waxa ay ogaadeen oo u soo baxday in maskaxda qofka deeqda ama saddaqada bixinaya ay soo deyneyso ama soosaareyso hoormoonka Liibaanta (Happiness hormones) kaas oo ka imaanaya meel kamid ah maskaxda oo ay u bixiyeen xarunta abaalgudka (Reward centre)

Hoormoonkaasi waxa uu yimaada marka aad qaadaneyso Abaalgud oo xarunta abaalgudka ee maskaxda ayaa firfircooni badan qaadaneysa kaddibna waxa ay soo deyneysaa hoormoonka Liibaanta sidaas awgeed farxad ayaa iyo raynrayn ayuu qofku helaya.

Sidaas awgeed mar walba oo aad Deeq ama Saddaqo bixiso xarunta abaalgudka ee Maskaxdaadu waxa ay soo deyneysaa hoormoonka Liibaanta, waxa aad heleysaa farxad, Liibaan iyo raynrayn kabadan tan uu helayo qofka baahan ee saddaqadaas qaadanaya.

Sidaas awgeed culimada Sayniska ee sameeyey tijaabadan waxa ay kula taliyeen dhammaan dadka qaba Niyadjabka, Cabsida, Welwelka iyo Murugadu in ay bixiyaan ama ay saddeqeystaan habaraatee Mood iyo Nool wixii ay heli karaan.

Tijaabada culimada Sayniska waxaa xaqiijiyey oo ay waafaqday Aayadda 274 ee Suuradda Baqara

Mustaqbal Radio

WQ: Axmed C. Guutaale